MİLLİYET.COM.TR – RTÜK, geçen Perşembe günü gerçekleştirdiği toplantıda HBO Max, Prime Video, Netflix ve Disney+ platformlarına; müstehcenlik, çocuk istismarı, şiddeti teşvik etme ve eşcinsel ilişkilerin normalleştirilmesi gibi nedenlerle idari para cezaları uyguladı. Bu yaptırımlar arasında “üst sınır” olarak tanımlanan “içeriğin katalogdan çıkarılması” ve 250 bin TL’lik para cezası yer alıyor. Bu durum, yaptırımların yeterliliği konusunda bazı endişeleri de beraberinde getiriyor.
Dijital platformlara kesilen idari para cezalarının “adeta göstermelik” olarak tanımlanabilecek kadar düşük seviyelerde kalması dikkat çekiyor. Bahsi geçen platformların reklam yayınlamadığı gerekçesiyle farklı bir hesaplama yöntemiyle yaptırıma tabi tutulduğu belirtilirken, abonelik modeli ile elde ettikleri gelirlerin ve kullanıcılarından alınan aylık veya yıllık ücretlerin televizyon kanallarındaki reklam gelirlerine göre yeterince şeffaf olmaması, dijital platformların gerçek gelirleri üzerinden televizyon kanallarıyla aynı mali yükümlülüklere tabi olmadığını gösteriyor.
RTÜK, LGBT propagandası, çocuk istismarı, müstehcenlik ve şiddeti özendiren içerikler nedeniyle dört dijital platforma (HBO Max, Prime Video, Netflix ve Disney+) ceza uyguladı.
HBO Max’ta yayımlanan “Bang My Box: The Robin Byrd Story” adlı belgesel film cinsellik ile pornografiyi açıkça sergilediği ve eşcinsel ilişkileri normalleştirdiği tespit edilerek platforma katalogdan çıkarma ve idari para cezası verildi. Prime Video’da yayınlanan “Spartacus: House of Ashur” isimli dizide şiddetin bir “haz sahnesi” olarak detaylandırılması; kadın ve erkek bedeninin sürekli teşhiri, aşırı müstehcenlikle insan doğasına ve evrensel ahlak normlarına aykırı cinsel ilişki sahnelerinin yoğun bir şekilde gösterilmesi kaydedildi. Bu nedenlerle Prime Video’ya da katalogdan çıkarma ve idari para cezası kesildi. NETFLIX’e ise “Heartstopper: Sonsuza Dek” adlı film nedeniyle LGBTQ+ ilişkilerinin normalize edilmesi sebebiyle katalogdan çıkarma ve yüzde 3 oranında idari para cezası verildi. Disney+’ta yayımlanan “A Teacher” dizisi nedeniyle de benzer yaptırım uygulandı.
TELEVİZYON ADETA GÜVENLİ LİMAN
Dijital ve sosyal medya platformlarında çocuk istismarı, müstehcenlik, suç örgütü propagandası gibi kontrolsüz içerikler hızla yayılırken; editoryal süzgeçten geçen ve RTÜK denetimine tabi olan geleneksel televizyon yayınları aileler için en güvenli mecralardan biri olarak öne çıkıyor.
CNN TÜRK Muhabiri Ümit Uzun’a konuşan Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Dijital platformlar küresel şirketler olduğu için ‘Ben her şeyi yaparım, her içeriği sunarım. Nasıl olsa abonelik sistemi var.’ diyerek her türlü içeriği sunabiliyorlar. Ancak televizyonlarda bu içeriklerin binde biri yayınlansa otomatik olarak cezalarla karşılaşabiliyor.” ifadesini kullanarak şu konuya da değindi:
ABONELİK SİSTEMLERİNE RTÜK DENETİMİ
Peki Türkiye’de yerli televizyon kanalları RTÜK denetiminden geçerken aynı içerik dijital platformda karşımıza çıktığında neden aynı denetim uygulanmıyor? Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Abonelik sistemleri kesinlikle RTÜK tarafından ele alınmalı; kontrol sağlanmalıdır. Kullanıcıların içerik üreticilerine doğrudan ödeme yapması başlı başına bir sorun değil ama bu sistemin gençlere mahremiyetlerini paylaşmaları veya daha dikkat çekici içerikler üretmeye teşvik edip etmediği mutlaka incelenmelidir.” şeklinde konuştu.
‘DİJİTAL PLATFORMLARDA SUÇ VE İSTİSMAR İÇERİKLERİ DENETİMSİZ’
Sanal medya ve dijital platformlarda denetimsizlik uzun yıllardır Türkiye’nin en önemli sorunlarından biri haline geldi. Çalışmalar yapılıyor ama yeterli mi? Sanal medya ortamlarında çocuklar suç ve şiddete itiliyor; cinsellik ile istismar ile karşılaşıyorlar. Uyuşturucu maddeyi özendiren içeriklerle dolu bu sanal ağlar gençleri olumsuz etkiliyor. Abonelik sistemi üzerinden erişilen sanal medya platformları ise kolay kazanç adı altında müstehcenliği teşvik ediyor. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Ensest ilişkilerden tutun pedofiliye kadar birçok sorun bu ortamda mevcut oluyor. Çocuklar ve gençler bu tür içeriklerden etkileniyorlar ki işte burada denetim problemi ortaya çıkıyor.” dedi.
‘YAYINCILIK DEĞİŞTİ DENETİM DE DEĞişMELI’
Birleşik Krallık’taki dijital platformlar ‘Ben küresel şirketim kendi kurallarımı koyarım’ diyemiyor çünkü devlet çocukların güvenliği söz konusu olduğunda bunun önemi yoktur diyor. Ofcom denetim yaparak kurallar koyuyor ve ceza kesiyor ancak Türkiye’de durum farklı mı? Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “RTÜK’ün geleneksel yayıncılıkta uyguladığı denetim anlayışının dijital dünyanın dinamiklerine göre yeniden yapılandırılması gerekiyor.” diyerek toplumun özellikle çocuklarını koruma gerekliliğini vurguladı.
The post RTÜK’ten dijital platformlara 250 bin TL’lik ‘göstermelik’ ceza first appeared on .
250 bin TL gibi bir ceza, bu kadar büyük platformlar için gerçekten caydırıcı mı emin değilim; daha çok göstermelik bir yaptırım gibi duruyor. İçerik denetimi yapılacaksa bunun hangi ölçütlere göre ve ne kadar şeffaf uygulandığı da açıkça anlatılmalı.